Melk, de witte motor. Zo werd er in de jaren 50 en 60 reclame gemaakt. Het is een van de succesvolste reclame campagnes geweest uit de Nederlandse geschiedenis met als doel om van het ‘kinderachtige imago’ af te komen en te laten zien dat melk voor jong en oud gezond is.

Magere en halfvolle melk en melkproducten zoals kaas, magere en halfvolle yoghurt en karnemelk passen in Nederland in een gezond voedingspatroon, althans volgens het voedingscentrum. Melkproducten bevatten eiwit en zijn een bron van de vitaminen B2, B12 en calcium.

In de afgelopen jaren is er nog wel het een en ander om te doen geweest. Want hoe gezond is melk nu eigenlijk? Dat zuivel in de schijf van vijf staat bij het voedingscentrum hoeft nog niet direct te betekenen dat melk ook gezond is voor het lichaam. Daarom gaan we in dit artikel in op de vraag: is melk wel of niet gezond?

Melk- en melkproducten

Melk (magere)- en melkproducten, zoals halfvolle yoghurt en karnemelk zijn niet meer weg te slaan uit de Nederlandse huishoudens. Het nemen van zuivel verlaagd het risico op diabetes type 2 en melkproducten leveren veel goede voedingsstoffen. Vet in melk bevat wel veel verzadigde vetzuren. Dit vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Neem je daarentegen magere en halfvolle melkproducten, dan krijg je niet te veel verzadigd vet binnen.

Melk- en melkproducten bevatten eiwit en zijn een bron van vitaminen B2, B12 en calcium.

Daarnaast bevat het calcium, samen met vitamine D wat belangrijk is voor sterke botten en een gezonde botdichtheid. Echter, zijn er meerdere factoren die invloed hebben op sterke botten. Dagelijks fysieke activiteit, erfelijkheid en andere voeding spelen ook belangrijke rol.

Onderzoek wijst uit dat…

Voordelen als vitaminen B2, B12 en D zegt misschien nog niet zoveel. Deze vitaminen kan je namelijk ook uit andere voedingswaarden krijgen. Of een product écht gezond is, is afhankelijk van meerdere factoren, maar hoe zit dat dan met melk? Is het meer dan alleen goed voor het leveren van eiwit, calcium en vitaminen? Onderzoek wijst uit dat:

  1. Het hart: diverse onderzoeken laten zien dat verzadigde vetten slecht zijn voor het hart. Echter, komt uit Europese studies naar voren dat melkdrinkers minder risico lopen op hart- en vaatziektes. Dit geldt voor de landen waar de koeien voornamelijk op gras leven.
  2. Minder overgewicht: volle melk bevat danwel vetten, maar onderzoek wijst uit dat het juist een positief effect heeft op het gewicht. Ook is gebleken dat mensen die regelmatig melk drinken, een hogere insulinegevoeligheid hebben. En dit verlaagd het risico op diabetes type
  3. De darmen: zuivelproducten lijkt mensen tot op zekere hoogte bescherming te bieden tegen darmkanker. Dit is een wetenschappelijke conclusie die ook bijvoorbeeld het voedingscentrum geeft.
ketting trainen vrouw
Lees ook: verlies je spierkracht en spiermassa als je tijdje niet traint?

Redenen waarom melk ongezond is

Om de bovengenoemde (wetenschappelijke) redenen blijkt dat melk gezond is. Toch zijn er nog steeds mensen die beweren dat het juist ongezond is. Is melk wel of niet gezond? Hieronder zetten we de meest gehoorde argumenten op een rijtje en behandelen we hoe betrouwbaar ze zijn.

1. Melk verzuurt het lichaam

Het klopt dat melk een verzurende werking heeft op het lichaam. En het is inderdaad waar dat een hogere verzuringsgraad van je bloed negatieve gevolgen kan hebben. Verzuring ontstaat echter door een ongezonde leefstijl en niet zozeer door melk. Belangrijke oorzaken in verzuring zijn het eten van te weinig groente en fruit, te weinig water drinken, roken, stress en een chronische vermoeidheid. Melk verzuurt dus niet direct het lichaam, het probleem is dat mensen compenseren met andere voedingswaarden die slecht zijn.

2. Groot deel van de mensen is lactose-intolerant

Dit argument zien we ook regelmatig voorbij komen. Het idee er achter is dat de meeste mensen last krijgen van melk, dus dan kunnen we het maar beter niet nemen.

Wat is lactose-intolerant dan precies? Dit houdt in dat het lichaam de lactose niet goed kan verdragen. Lactose is een suiker in melkproducten en wordt ook wel melksuiker genoemd. Normaal gesproken wordt deze lactose door het lichaam omgezet, waardoor het in de darmen kan worden verteerd.

Voor deze omzetting is lactase nodig, dat wordt geproduceerd in de darmwand. Lactase is een enzym dat de lactose in melkproducten verteert zodat het wordt opgenomen in het lichaam. Bij mensen met lactose-intolerantie werkt dit iets anders. Hun lichaam maakt niet genoeg lactase aan. Zo kan de lactose niet worden verteerd en komt het onverteerd terecht in de darmen..

Is het een betrouwbaar argument dat wordt beweerd dat een groot deel van de mensen lactose-intolerant is? Nou, buiten Europa zijn inderdaad veel mensen lactose-intolerant, mensen in Azië bijvoorbeeld. Echter, in Nederland waar we al jarenlang koemelk drinken is dat heel anders.

Hoe zit dat precies? Een genetische mutatie die de vertering van lactose op latere leeftijd mogelijk maakt is wijdverspreid. In Nederland is naar schatting < 5% van de mensen lactose-intolerant. Veel van dat percentage krijgen pas klachten bij grotere hoeveelheden. Wat zijn grotere hoeveelheden? Meer dan 2 glazen van 250cl melk per dag.

3. Botontkalking als je teveel melk drink

Maar in melk zit tot calcium en dat gaat bontontkalking tegen? Klopt! Er zijn daarentegen ook mensen die beweren dat teveel melk juist zorgt voor bontontkalking. Hoe komt dat? Naast calcium bevat melk ook fosfor. Als je meer fosfor binnen krijgt, dan heeft het lichaam weer meer calcium nodig. Die calcium haal je uit je botten. Klink dreigend, maar dat is het niet. Wanneer je in je voedingspatroon zorgt dat je niet teveel fosfor krijgt, dan zit het met de balans wel goed.

Het lichaam heeft niet snel een tekort aan fosfor. Wat doet te weinig fosfor? Dit kan leiden tot pijn in de spieren en botten, weinig eetlust en het ontstaan van nierstenen.

Daar komt bij dat een te grote inname van fosfor met gevarieerde voeding bij een normale gezondheid niet voorkomt. Een teveel aan fosfor kan wel ontstaan als bij gevolg van veroudering, als de nieren niet goed functioneren. Die scheiden dan te weinig fosfor uit waardoor na een tijd botontkalking kan ontstaan. 

4. Melk heb je niet nodig

Ten slotte het meest gehoorde argument: ‘melk heb je niet nodig’ want in andere werelddelen, zoals Azië leven mensen ook zonder melk. En dit klopt, in essentie ben je melk ook niet nodig, maar Aziaten hebben überhaupt al een heel ander voedingspatroon dus die vergelijking is niet representatief.

Natuurlijk kun je gezond eten zonder zuivel, maar daarvoor zal je ook andere aanpassingen moeten doen in je voeding. Wil je zuivel vervangen voor een gezonde variant, die bevorderend werken voor de gezondheid? Denk dan eens aan soja, kokos, amandelen of rijstemelk. Ja, rijst kan je niet alleen eten, maar ook drinken. Deze vervanger bevat weinig vet, geen cholesterol, en zit boordevol vitaminen.

Is melk wel of niet gezond?

Melk is met name een bron van verschillende voedingsstoffen. Zo bevat het eiwitten, calcium en vitamine B2 en B12. Dit draagt bij aan de groei en het behoud van spieren en botten. Calcium is bijvoorbeeld belangrijk voor de opbouw en onderhoud van botten en de tanden. Bovendien heeft het invloed op de werking van de spieren. De vitaminen B2 en B12 zijn belangrijk voor een normale werking van het zenuwstelsel en de energiehuishouding.

Daarnaast blijkt uit verschillende onderzoeken dat melkproducten de risico’s op darmkanker verlagen. Dit met al slechts 1 glas melk per dag. Ook voor gewichtsbehoud en afvallen kan de consumptie van magere melk helpen. Deze hebben namelijk een gunstig effect op gewichtsverlies en op de veranderingen in de lichaamssamenstelling. Kijk wel uit met volle melk. Hierin zitten verzadigde vetten. Deze vetten zijn slecht voor het lichaam en dikmakers.

gemotiveerd afvallen
Lees ook: gemotiveerd blijven tijdens afvallen (6 tips)

Ben je lactose-intolerant?

Al eerder hebben we het gehad over lactose-intolerant. Melk heeft gunstige werkingen, maar dit is natuurlijk van toepassing op mensen die lactose kunnen verteren. Ook al heeft dit betrekking op de grote meerderheid, als je niet binnen deze groep valt, dan heb je er uiteraard weinig aan.

Daarnaast zijn er mensen die nog wat andere bijwerkingen kunnen ondervinden. Huidproblemen bijvoorbeeld. Uit steeds meer onderzoeken blijkt dat er een negatief verband is tussen acne en het drinken van melk. Vanwege de hormonen in melk worden hormonen in je eigen lichaam geprikkeld en wordt er meer talg geproduceerd. Heb je op de één of andere manier hier kast van, dan is het beter om voor een alternatief te kiezen.

Alternatieven voor melk

Er zijn dus volop redenen om melk te drinken of om melkproducten te nemen, maar als je het niet lust, als je geen melkproduct kunt verdragen of als je veganistisch bent, wat doe je dan? Zijn er alternatieven voor melk om toch te profiteren van de juiste voedingsstoffen?

Ja, dat is zeker mogelijk. Tegenwoordig zijn er voldoende vervagende producten te krijgen. Los van lactosevrije melk kun je kiezen voor havermelk, amandelmelk, sojamelk of rijstmelk. Sojamelk lijkt het meest op ‘traditionele melk’ en aan de granendrinken, zoals haver en amandel worden tegenwoordig mineralen en vitamines toegevoegd die ook terug te vinden zijn in dierlijke melk.

Bovendien zijn plantaardige dranken vaak extra gezoet met suiker. Ga dan bij voorkeur voor een ongezoete sojamelk met vitamine B2, B12 en calcium. Lees ook altijd even het etiket om te kijken wat er allemaal in het product zit.

Naast melkvervangers kan je ook voldoende calcium halen uit noten, zaden en groente. Al dien je dit wel in grotere hoeveelheden te doen. Wat inhoudt dat 1 glas melk gelijk staat aan 500 gram broccoli of 100 gram amandelen.

Vitamine B2 en B12 kun je halen uit vlees en eieren en ook uit diverse groentes. Vitamine B12 is voor iemand met een vegetarisch of veganistisch eetpatroon wel een belangrijk aandachtspuntje (je hebt hier al snel een tekort aan). Wanneer je volledig plantaardig eet, dan doe je er verstandig aan om een vitamine B supplement te nemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *